BISLERI SUCCESS STORY: બોટલમાં પાણી વેચીને કરી 1.18 લાખ કરોડની કમાણી, શરૂઆતમાં લોકો આ વિચારને પાગલપન કહેતા હતા...

જ્યારે લોકો તમારી નકલ કરવા લાગે તો સમજવું કે તમે સફળ થયા છો. જેવી રીતે પાણીની બોટલ કંપની બિસ્લેરી સફળ રહી છે. અને તેની જેવી અનેક બ્રાન્ડ માર્કેટમાં જોવા મળે છે. બિસ્લેરીની બોટલ ખરીદો ત્યારે આંખો ખુલ્લી રાખવી પડે છે કારણ કે તમારા હાથમાંની બોટલ બિસલેરીને બદલે બેલશ્રી, બિલસેરી, બ્રિસ્લેઈ અથવા બિસ્લર હોઈ શકે છે. આ જ કારણ છે કે બિસલરીએ તેની ટેગ લાઇન આ રીતે રાખી છે, 'समझदार जानते हैं कि हर पानी की बोतल Bisleri नहीं' !

પાણીની બોટલના ઉદ્યોગમાં 60% હિસ્સો ધરાવતી આ વોટર બ્રાન્ડ આજે સમગ્ર દેશમાં ખુબ જ લોકપ્રિય છે. લોકો દુકાને જઈને પાણીની બોટલ નથી માંગતા પરંતુ બિસલેરી માંગે છે. આવી લોકપ્રિય અને લોકપ્રિય બ્રાન્ડની વાર્તા પણ એટલી જ રસપ્રદ છે. તો ચાલો જાણીએ કે ભારત જેવા દેશમાં પીવાનું પાણી ખરીદ્યવાની શરૂઆત કંઈ રીતે થઈ.

બિસ્લેરી એક ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની હતી

મુંબઈના થાણેથી શરૂ થયેલો બિસલેરી વોટર પ્લાન્ટ ભલે સ્વદેશી હોય, પરંતુ બિસલેરીનું નામ અને કંપની સંપૂર્ણપણે વિદેશી હતી. આ ઉપરાંત આ કંપનીએ પાણીનું વેચાણ પણ કર્યું નથી. તે મેલેરિયાની દવા વેચતી હતી અને ઇટાલિયન બિઝનેસમેન બિસ્લેરી કંપનીનો સ્થાપક હતો જેણે આ મેલેરિયાની દવા વેચી હતી. જેનું નામ ફેલિસ બિસ્લેરી હતું. ફેલિસ બિસ્લેરી પાસે એક ફેમિલી ડોક્ટર હતા જેનું નામ ડોક્ટર રોઝીજ હતું. રોઝીજ વ્યવસાયે ડૉક્ટર હતી પણ તેનું મન બિઝનેસમેનથી ભરેલું હતું. તેને શરૂઆતથી જ કંઈક અલગ કરવાનો ક્રેઝ હતો. વર્ષ 1921માં બિસ્લેરીના માલિક ફેલિસ બિસ્લેરીએ આ દુનિયાને અલવિદા કહ્યું ત્યારે બિસલેરી કંપનીના નવા માલિક ડૉ. રોઝીજ બન્યા.

રોઝીજે વેપારીને પાણી વેચવાનો આપ્યો વિચાર

રોઝીજનો ખૂબ જ સારો મિત્ર, જે વ્યવસાયે વકીલ હતો અને બિસ્લેરી કંપનીનો કાનૂની સલાહકાર પણ હતો. તેમનો એક પુત્ર ખુશરુ સંતુક હતો. ખુશરુ તેના પિતાની જેમ વકિલાતની પ્રેક્ટિસ કરવા માંગતો હતો, તેથી જ તેણે ગવર્નમેન્ટ લો કોલેજમાંથી કાયદાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો, પરંતુ તેને બહુ ઓછી ખબર હતી કે તેના પિતાના મિત્રનો એક વિચાર તેનું જીવન બદલી નાખશે.

ભારત ત્યારે હજૂ આઝાદ થયું હતું અને દેશમાં નવા પ્રકારના વ્યવસાયની માંગ વધી રહી હતી. આ દરમિયાન, રોઝના બિઝનેસ માઇન્ડને બિઝનેસ આઈડિયા મળી ગયો. તેમણે વિચાર્યું કે આવનારા દિવસોમાં પાણીનો ધંધો ખૂબ સફળ થઈ શકે છે. જો કે, અન્ય લોકો માટે આ વિચારસરણી એવી જ હતી જે આજના સમયમાં કોઈ કહે છે કે તેણે તાજી હવા પેકેટમાં ભરીને વેચવી છે. આવુ કહેવા વાળા હોવા છતાં, રોઝીજે આ વ્યવસાયમાં તે જોયું જે કોઈ જોઈ શક્યું નહીં. તેમણે ખુશરુ સંતુકને આ બિઝનેસ આઈડિયા પર સમજાવ્યા અને તેમનો ટેકો લીધો.

થાણેમાં પ્રથમ વોટર પ્લાન્ટ સ્થાપવામાં આવ્યો

રોઝીજનો વિચાર 1965 માં શરૂ થયો. આ તે વર્ષ હતું જ્યારે ખુશરુ સંતુકે મુંબઈના થાણે વિસ્તારમાં પ્રથમ 'બિસલેરી વોટર પ્લાન્ટ'ની સ્થાપના કરી હતી. જોકે ખુશરુને તેના નિર્ણય માટે લોકોએ પાગલ જાહેર કર્યો હતો. જો સામાન્ય લોકોના દૃષ્ટિકોણથી જોવામાં આવે તો તે દિવસોમાં ભારત જેવા દેશમાં પાણી વેચવાનો વિચાર ગાંડપણથી ઓછો નહોતો. આઝાદી પછી વિભાજિત થયેલા આ દેશના અડધાથી વધુ લોકો બે ટાઈમના રોટલાના જુગાડમાં વ્યસ્ત રહેતા હતા, આવા સંજોગોમાં તે દિવસોમાં કોઈ 1 રૂપિયામાં પાણીની બોટલ કેમ ખરીદે ? આજે બિસ્લેરીની પાણીની બોટલ 20 રૂપિયામાં આરામથી વેચાય છે, પરંતુ તે સમયે તેની 1 રૂપિયાની કિંમત ઘણી વધારે કહેવાતી હતી. આવી સ્થિતિમાં લોકો ખુશરુને પાગલ જ કહી શકતા હતા, પરંતુ ડો.રોઝીજે બહુ દૂરનું વિચાર્યું હતું. ખરેખર એ દિવસોમાં મુંબઈમાં પીવાના પાણીની ગુણવત્તા ખૂબ જ ખરાબ હતી. ગરીબ અને સામાન્ય માણસ આ પાણીને કોઈક રીતે પચાવી લેતો હતો, પરંતુ અમીરો માટે આવા પાણીને પચાવવું ખૂબ મુશ્કેલ બની ગયું હતું. આવી સ્થિતિમાં આ પાણી અમીરો માટે કોઈ અમૃતથી ઓછું ન હતું. આ જ કારણ હતું કે બિસ્લેરીના માલિક ડૉ. રોઝિજને બિસ્લેરી વોટર બિઝનેસની સફળતા અંગે સંપૂર્ણ ખાતરી હતી.

મોંઘી હોટલો છોડીને બિસલેરી સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચી

બિસલેરી કંપનીએ ભારતીય બજારમાં બિસલેરી વોટર અને બિસલેરી સોડા સાથે પ્રવેશ કર્યો. શરૂઆતના દિવસોમાં, બિસ્લેરીના આ બંને ઉત્પાદનો માત્ર અમીરોની પહોંચ સુધી મર્યાદિત હતા અને તે માત્ર 5 સ્ટાર હોટલ અને મોંઘી રેસ્ટોરન્ટમાં જ ઉપલબ્ધ હતા. કંપની એ પણ જાણતી હતી કે તે તેના ઉત્પાદનોને મર્યાદિત શ્રેણીમાં રાખીને સફળતા પ્રાપ્ત કરી શકાશે નહીં, તેથી કંપનીએ ધીમે ધીમે તેના ઉત્પાદનોને સામાન્ય લોકો સુધી લઈ જવાનું શરૂ કર્યું. સામાન્ય લોકોની પહોંચમાં પહોંચ્યા પછી પણ મોટાભાગના લોકોએ આ કંપનીની સોડા ખરીદવાનું પસંદ કર્યું. આ જ કારણ હતું કે ખુશરુ સંતુકને પાણીના વ્યવસાયમાં કંઈ ખાસ ન મળ્યું. હવે તેણે આ બ્રાન્ડ વેચવાનું મન બનાવવાનું શરૂ કર્યું.

પાર્લે કંપનીએ બિસલરીને નવજીવન આપ્યું

ખુશરુ સંતુકે બિસલેરી કંપની વેચી દીધી હોવાના સમાચાર ભારતીય વેપાર જગતમાં આગની જેમ ફેલાઈ ગયા અને આ રીતે 'પાર્લે કંપની'ના માસ્ટરમાઈન્ડ 'ચૌહાણ બ્રધર્સ' સુધી પહોંચ્યા. બિસલેરી વોટર પ્લાન્ટ શરૂ થયાના માત્ર 4 વર્ષ બાદ એટલે કે 1969માં રમેશ ચૌહાણે 4 લાખ રૂપિયામાં બિસલેરી કંપની ખરીદી હતી. આ પછી, બિસલેરી કંપની દેશભરમાં તેના 5 સ્ટોર્સ સાથે પાર્લે કંપનીનું બની ગયું. તે 1970નો દશક હતો જ્યારે રમેશ ચૌહાણે બિસ્લેરી સીલ્ડ વોટર, બબલી અને સ્ટિલની બે તદ્દન નવી બ્રાન્ડ સાથે બજારમાં બિસલેરી સોડા લોન્ચ કરી હતી.

જાહેરસ્થળો પર બિસલેરીનું અસ્તિત્વ બની ગયું

પાર્લેની સંશોધન ટીમ સતત એ શોધમાં હતી કે બિસ્લેરીને સામાન્ય લોકો માટે કેવી રીતે સુલભ બનાવી શકાય. કોઈપણ ઉત્પાદન લોકોની પસંદગીથી સફળ થતું નથી, પરંતુ તે લોકોની જરૂરિયાતથી સફળતા મેળવે છે. પાર્લેની રિસર્ચ ટીમે પણ લોકોની આવી જ એક જરૂરિયાત શોધી કાઢી. તેમણે જોયું કે દેશભરમાં રેલ્વે સ્ટેશન, બસ સ્ટેશન, રસ્તાની બાજુના ઢાબા જેવા અન્ય જાહેર સ્થળો પર પીવાના પાણીની ગુણવત્તા સારી નથી. આ કારણે લોકો મજબૂરીમાં સાદી સોડા ખરીદીને પીવે છે. જેને ધ્યાનમાં રાખીને, પાર્લેએ લોકોને શુદ્ધ પાણી પૂરું પાડવા માટે તેના વિતરકોની સંખ્યામાં વધારો કર્યો. પ્રોડક્ટનું વેચાણ વધારવા માટે પાર્લેએ બ્રાન્ડ પ્રમોશનનો આશરો લીધો, પેકિંગમાં ઘણા ફેરફારો કર્યા. આટલું બધું કર્યા પછી બિસલરીએ પાણીના બજારમાં જોર પકડવાનું શરૂ કર્યું.

એક સમયે ગાંડપણ કહેવાતા વિચાર સાથે, બિસ્લેરીએ ભારતના સીલબંધ પાણીની બોટલ ઉદ્યોગમાં 60% હિસ્સો મેળવ્યો. તેના 135 પ્લાન્ટ્સ સાથે, બિસ્લેરી એક એવી કંપની બની ગઈ છે જે દરરોજ 20 મિલિયન લિટરથી વધુ પાણીનું વેચાણ કરે છે. બિસ્લેરી 5000થી વધુ વિતરક ટ્રકો અને 3500 વિતરકો દ્વારા 3.5 લાખ રિટેલ આઉટલેટ્સ સુધી પહોંચી રહી છે. 2019માં ભારતમાં બિસ્લેરીનું બજાર મૂલ્ય $24 બિલિયન એટલે કે 1.18 લાખ કરોડનું હતું, એવું માનવામાં આવે છે કે 2023 સુધીમાં, બિસ્લેરીનું બજાર મૂલ્ય $60 બિલિયન થઈ જશે..

gujju news channel - business news in gujarati - gujarati news - gujju news - dhandho - gujju motivation